PNF

pnf

Τα αρχικά PNF χρησιμοποιούνται για τις λέξεις “Proprioceptive Neuromuscular Facilitation” ή, αλλιώς, «Ιδιοδεκτική Νευρομυϊκή Διευκόλυνση».
Πρόκειται για μια δυναμική προσέγγιση αξιολόγησης και θεραπείας νευρολογικών και μυοσκελετικών προβλημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στον κορμό. Στόχος της μεθόδου PNF είναι να διευκολύνει την κίνηση, να αυξήσει την «νευρομυϊκή στρατολόγηση» και να βελτιώσει ή να προάγει την συνολική λειτουργικότητα του ατόμου.
Η μέθοδος, εφαρμόζει νευροφυσιολογικούς κανόνες στο αισθητηριακό και κινητικό σύστημα δραστηριοποιώντας ένα μεγάλο μέρος από τους παράγοντες που συμμετέχουν στην δημιουργία της κίνησης, ενώ παρέχει στον θεραπευτή την δυνατότητα δυναμικής αξιολόγησης νευρομυϊκών και δομικών δυσλειτουργιών.
Οι εφαρμογές της μεθόδου μπορούν να γίνουν σε τράπεζα θεραπείας, σε στρώματα, σε κάθισμα ή σε δίζυγο βάδισης, ενώ συχνά ακολουθούνται τα στάδια εξέλιξης της ανθρώπινης κίνησης, ξεκινώντας από την ύπτια θέση και περνώντας σταδιακά στην πρηνή, την τετραποδική, τη γονυπετή και την όρθια στάση.
Παράδειγμα
Η κάλυψη της ανάγκης για σίτιση προϋποθέτει την αντίληψη του περιβάλλοντος (πού βρίσκεται η τροφή), την κατανόηση της θέσης των μελών στον χώρο (ιδιοδεκτικότητα) και την μεταφορά της τροφής στο στόμα.
Η πραγματοποίηση της κίνησης του να φέρει κάποιος το χέρι στο στόμα του, απαιτεί τον συντονισμό του ματιού, τη σταθεροποίηση της ράχης με σταθεροποιητική λειτουργία των αντιστοίχων (κεντρικότερων) μυών, και τη συνδυασμένη κίνηση σύλληψης της άκρας χείρας, στροφής του αντιβραχίου, κάμψης του αγκώνα, ελαφράς κάμψης με προσαγωγή και έξω στροφή του ώμου.
Οι κινήσεις αυτές, ανταποκρίνονται σε φυσιολογικά πρότυπα κίνησης και σε συνδυασμένη μυϊκή λειτουργία (ισομετρική ή ισοτονική), την οποία προάγουν οι τεχνικές της μεθόδου.
Σύμφωνα με την αρθρογραφία του δικτυακού τόπου www.wemove.org η μέθοδος περιγράφεται:
«Οι τεχνικές της μεθόδου στοχεύουν στην επανεκπαίδευση των σπαστικών μυών προκειμένου να αναπτυχθεί φυσιολογική κίνηση. Οι θεραπευόμενοι μαθαίνουν να περιστρέφουν τον κορμό τους σε στρώματα θεραπείας και να προάγονται στην καθιστή θέση, την όρθια στάση και την βάδιση.Η φιλοσοφία της διευκόλυνσης είναι ότι η κινητική συμπεριφορά είναι μια σειρά από κινητικές απαντήσεις σε μία σειρά από αισθητηριακές απαιτήσεις. Οι ισχυρότεροι και λιγότερο σπαστικοί μυς επιστρατεύονται σε μια προσπάθεια ενδυνάμωσης και διέγερσης των πιο αδύναμων μυών. Δραστηριότητες εύρους κίνησης εφαρμόζονται σε διαγώνιες κατευθύνσεις, αρχικά στα ισχυρότερα τμήματα και στη συνέχεια στα πιο αδύναμα του χεριού και του ποδιού, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της ιδιοδεκτικής πληροφορίας στους μυς.»

Ιστορικά Στοιχεία

Η μέθοδος pnf, ξεκίνησε από τον Dr. Herman Kabat και τη φυσικοθεραπεύτρια Margaret (Maggie) Knot, την δεκαετία 1940-50, στην Αμερική. Αρχικά, χρησιμοποιήθηκε για την θεραπεία ατόμων με πολιομυελίτιδα, ενώ εξελικτικά έγινε ξεκάθαρο ότι αυτή η θεραπευτική προσέγγιση είναι αποδοτική σε ένα μεγάλο εύρος παθήσεων.
Ιστορικά, η PNF και οι μελέτες του Dr. Kabat θεωρούνται ένας από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης τόσο άλλων μεθόδων, όσο και της έρευνας και της αποτελεσματικότητας στη Φυσικοθεραπεία. Ως σήμερα, η μέθοδος δεν έχει σταματήσει να εξελίσσεται και να ενσωματώνει νεότερες θεωρίες και απόψεις.
Η παγκόσμια αναγνώρισή της αναδεικνύεται από το γεγονός ότι η διδασκαλία των βασικών της αρχών συμπεριλαμβάνεται στο πρόγραμμα σπουδών των περισσοτέρων σχολών φυσικοθεραπείας, σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η εφαρμογή της διδάσκεται με σεμινάρια, σύμφωνα με το πρόγραμμα της Διεθνούς Ένωσης Ιδιοδεκτικής Νευρομυϊκής Διευκόλυνσης (IPNFA).
Η Ομάδα FPT.gr, που σήμερα δραστηριοποιείται στο Κέντρο Λειτουργικής Φυσικοθεραπείας, διοργάνωσε πρώτη φορά Βασικό Σεμινάριο στη Μέθοδο, στην Αθήνα, το 2004, με εισηγητές τον Pat Regan και την Reba Butler, Senior Physical Therapists στο κέντρο αποκατάστασης “Kaiser Permanente”, στο Vallejo, Καλιφόρνια, ΗΠΑ.

Διεθνής αναγνώριση

Οι λόγοι που έχουν καθιερώσει την PNF στον κόσμο της Φυσικοθεραπείας ως μια από τις πιο χρήσιμες μεθόδους, είναι:
• Η αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητά της και η διαρκής εξέλιξή της.
• Το στέρεο νευροφυσιολογικό υπόβαθρο.
• Το ευρύ φάσμα εφαρμογών.
• Η δυνατότητα εστιασμού και έμφασης στις περιοχές που πάσχουν.
• Δίνει στον θεραπευτή ένα εργαλείο άμεσης και αποδοτικής αξιολόγησης των συντελεστών της κίνησης.
• Ανεξάρτητα από την παθολογία, η αξιολόγηση και η θεραπεία βασίζεται στον υπολογισμό της ειδικής κινητικής στρατολόγησης (muscle recruitment) και του κινητικού ελέγχου (motor control).
• «Χτίζει» πάνω στην αντίληψη ότι η κινητική δραστηριοποίηση μπορεί να ενισχυθεί με την κατάλληλη ενεργοποίηση των αντανακλαστικών, του ιδιοδεκτικού μηχανισμού, της δραστηριοποίησης των αποθεμάτων του ατόμου (Reserves) και της επίδρασης στην πάσχουσα περιοχή με την αξιοποίηση των ισχυρότερων τμημάτων του σώματος.
• Παρέχει την δυνατότητα έμμεσης θεραπείας των περιοχών που πάσχουν με τεχνικές που εφαρμόζονται σε απομακρυσμένα τμήματα.
• Πρόκειται για μία ευρύτατα εφαρμόσιμη θεραπευτική μέθοδο που μπορεί να συνδυαστεί με άλλες θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους.
• Παρέχει στον θεραπευτή πρακτικά άπειρους συνδυασμούς εφαρμογών που εστιάζουν στο λειτουργικό αποτέλεσμα και του επιτρέπουν να προσεγγίσει μεγάλο εύρος παθήσεων.

Φιλοσοφία της μεθόδου

Η Φιλοσοφία της μεθόδου PNF εμπεριέχεται σε κάθε θεραπευτική εφαρμογή και στοιχειοθετείται από τα πιο κάτω σημεία:
• Η θεραπευτική προσέγγιση είναι θετική, αξιοποιώντας τις ικανότητες του ατόμου σε φυσικό, ψυχολογικό και διανοητικό επίπεδο.
• Η κάθε κίνηση θα πρέπει να είναι συγκεκριμένη και σκόπιμη, με κατεύθυνση έναν σαφή λειτουργικό στόχο.
• Η χρήση των πιο ισχυρών μερών του σώματος, ενδυναμώνει τις πιο αδύναμες περιοχές, μέσω της συνεργασίας, με στόχο την ανάπτυξη βέλτιστης λειτουργικότητας. Ο θεραπευτής χρησιμοποιεί τις μη προσβεβλημένες, ή τις λιγότερο προσβεβλημένες, περιοχές του σώματος προκειμένου να αυξήσει τη λειτουργικότητα, να προάγει την κινητική εκμάθηση, να αυξήσει την δύναμη και να μειώσει τον πόνο.
• Η «άντληση» της μέγιστης απόκρισης είναι ο πιο αποδοτικός τρόπος αύξησης της αισθητηριακής και κινητικής αντίληψης (συναίσθησης), η οποία στη συνέχεια θα αυξήσει την δύναμη, τη μυϊκή συνεργασία και την ισορροπία.
• Η επανάληψη αυτής της μέγιστης απόκρισης, θα προάγει την κινητική εκμάθηση.
• Η συνεχής δραστηριότητα είναι απαραίτητη για την διατήρηση και την αύξηση της ισχύος, της αντοχής και της κινητικής συνεργασίας του νευρομυϊκού μηχανισμού. Επομένως, ένα εντατικό πρόγραμμα παρέχει τις μεγαλύτερες δυνατότητες για ανάκτηση της βέλτιστης λειτουργικότητας.
• Σκοπός της θεραπείας είναι η βέλτιστη λειτουργικότητα, η οποία βασίζεται σε ένα καλά ενοποιημένο νευρομυϊκό σύστημα και σε επαρκή αισθητηριακή εισροή.